ویولنسل (Violoncello) که معمولاً به‌اختصار چِلّو (Cello) نامیده می‌شود، سازی زهی و آرشه‌ای با گسترهٔ صوتی میانه تا بم است و به خانوادهٔ سازهای ویولن تعلق دارد. از ویولا بزرگ‌تر است و صدایی عمیق، گرم و پرطنین دارد. این ساز به دلیل شباهت رنگ صوتی‌اش به صدای انسان، توانایی زیادی در اجرای ملودی‌های احساسی و آوازگونه دارد. ویولنسل در مقام ساز تک‌نواز، از تمام گسترهٔ صوتی خود، از محدودهٔ بم تا محدودهٔ زیر، بهره می‌گیرد. در موسیقی مجلسی، از جمله کوارتت زهی و نیز در بخش سازهای زهی ارکستر، این ساز اغلب وظیفهٔ اجرای خط باس را بر عهده دارد؛ خطی که گاهی با اجرای همان نت‌ها در یک اکتاو پایین‌تر به‌وسیلهٔ کنترباس‌ها تقویت می‌شود. خانواده و ویژگی‌های صوتی خانوادهٔ ساز: سازهای زهی آرشه‌ای. تعداد سیم‌ها: چهار سیم. کوک سیم‌ها: از بم به زیر، دو، سل، ر و لا (C2، G2، D3، A3). فاصلهٔ سیم‌های مجاور یک پنجم درست است. نت‌نویسی: موسیقی ویولنسل عموماً با «کلید فا» (کلید باس) انجام می‌شود؛ اما در بخش‌هایی که نت‌ها در محدودهٔ صوتی بالاتری قرار دارند، از «کلید دو» خط چهارم (کلید تنور) و «کلید سل» (کلید تریبل) نیز استفاده می‌شود. گسترهٔ صوتی: حدود چهار اکتاو یا بیشتر در دست نوازندگان ماهر؛ گسترهٔ دقیق به تکنیک، ساز و پوزیسیون بستگی دارد. پوزیسیون‌ها: هفت پوزیسیون نخست از پوزیسیون‌های رایج آموزشی هستند. در نوازندگی پیشرفته از پوزیسیون‌های بالاتر، از جمله پوزیسیون‌های انگشت شست نیز استفاده می‌شود. جنس چوب بدنه و دسته: صفحهٔ رویی معمولاً از صنوبر و صفحهٔ پشتی و کناره‌ها اغلب از افرا ساخته می‌شوند. دسته معمولاً افرا و صفحهٔ انگشت‌گذاری اغلب آبنوس است. جنس موی آرشه: معمولاً موی دم اسب؛ چوب آرشه‌های حرفه‌ای نیز اغلب از پرنامبوکو است. ویولنسل در ارکستر ویولنسل هم می‌تواند ملودی اصلی را اجرا کند و هم در همراهی و تقویت بخش بم موسیقی نقش داشته باشد. در بسیاری از آثار ارکسترال، این ساز با کنترباس همکاری می‌کند؛ با این تفاوت که صدای ویولنسل معمولاً انعطاف ملودیک بیشتری در محدودهٔ میانی دارد. در ارکستر سمفونیک بزرگ، معمولاً حدود ۸ تا ۱۲ نوازندهٔ ویولنسل حضور دارند؛ البته تعداد دقیق با توجه به اثر و اندازهٔ ارکستر تغییر می‌کند. آیا ویولنسل سازی هارمونیک است؟ ویولنسل در درجهٔ نخست سازی ملودیک است، اما می‌تواند فاصله‌ها و آکوردهای چندصدایی را نیز اجرا کند. در ارکستر، علاوه بر اجرای ملودی، در ساخت پایهٔ هارمونیک و پشتیبانی از خطوط بم نقش مهمی دارد. چند نوازندهٔ مشهور ویولنسل ۱. پابلو کازالس (Pablo Casals) نوازندهٔ اسپانیایی که با اجراهای تأثیرگذار خود، به‌ویژه از سوئیت‌های ویولنسل باخ، شهرت جهانی یافت. ۲. مستیسلاو روستروپوویچ (Mstislav Rostropovich) از بزرگ‌ترین نوازندگان ویولنسل شوروی قرن بیستم است که آهنگسازان متعددی آثار خود را به او تقدیم کردند. ۳. یو-یو ما (Yo-Yo Ma) نوازندهٔ نامی ویولنسل آمریکایی چینی‌تبار است که شهرتش در سطح جهان علاوه بر موسیقی کلاسیک اجرا در پروژه‌های موسیقی بین‌فرهنگی و چند ملیتی است. پیشنهاد شنیداری: ۱. سوئیت شماره ۱ برای ویولنسل سولو، پرلود-یوهان سباستیان باخ Cello Suite No. 1 in G major, BWV 1007: Prelude باروک | ویولنسل سُلو یکی از بهترین نمونه‌ها برای شنیدن صدای طبیعی، گرم و عمیق ویولنسل؛ کوتاه، به‌یادماندنی و مناسب برای شروع. ۲. کنسرتوی ویولنسل در سی مینور، اپوس ۱۰۴-آنتونین دورژاک Cello Concerto in B minor, Op. 104 رمانتیک | ویولنسل و ارکستر اثری شاخص برای شنیدن قدرت، وسعت بیانی و توانایی ویولنسل در اجرای ملودی‌های پرشور و عاطفی. +1 ۳. کنسرتوی ویولنسل در می مینور، اپوس ۸۵-ادوارد الگار Cello Concerto in E minor, Op. 85 قرن بیستم | ویولنسل و ارکستر انتخابی عالی برای شنیدن صدای اندوهگین، پرطنین و بسیار بیانگر ویولنسل.