ویولا سازی شبیه ویولن است، اما کمی بزرگ‌تر است و صدایی بم‌تر و گرم‌تر دارد. این ساز نقش مهمی در پر کردن فاصلهٔ صوتی میان ویولن و ویولنسل ایفا می‌کند و به‌عنوان صدای میانی یا آلتو در خانوادهٔ زهی آرشه‌ای شناخته می‌شود؛ یعنی بین ویولن -که کوکش یک پنجم درست بالاتر از ویولا است- و ویولنسل -که کوکش یک اکتاو پایین‌تر است- قرار می‌گیرد. خانواده و ویژگی‌های صوتی خانوادهٔ ساز: سازهای زهی آرشه‌ای؛ از اعضای اصلی بخش زهی ارکستر. تعداد سیم‌ها: چهار سیم. کوک سیم‌ها: از بم به زیر، «دو، سل، ر، لا» (C3، G3، D4، A4). فاصلهٔ موسیقاییِ هر دو سیم مجاور، یک پنجم درست است. نت‌نویسی: موسیقی برای ویولا با «کلید دو» خط سوم (Alto Clef) نوشته می‌شود و در نت‌های زیر از «کلید سل»(Treble Clef) استفاده می‌شود. چون ویولا ساز انتقالی نیست؛ بنابراین صدای آن مطابق همان نتی است که نوشته شده است. گسترهٔ صوتی: حدود سه اکتاو و نیم، با توجه به مهارت نوازنده و پوزیسیون‌های مورد استفاده. پوزیسیون‌ها: پنج پوزیسیون نخست از مهم‌ترین پوزیسیون‌های آموزشی هستند؛ نوازندگان حرفه‌ای از پوزیسیون‌های بالاتر، گاه تا پوزیسیون یازدهم، نیز استفاده می‌کنند. جنس چوب بدنه و دسته: صفحهٔ رویی معمولاً از صنوبر و صفحهٔ پشتی و کناره‌ها اغلب از افرا ساخته می‌شوند. دسته معمولاً افرا و صفحهٔ انگشت‌گذاری اغلب آبنوس است. جنس موی آرشه: معمولاً موی طبیعی دم اسب؛ در برخی آرشه‌ها الیاف مصنوعی نیز به کار می‌رود. ویولا در ارکستر ویولا معمولاً خط‌های میانی موسیقی را اجرا می‌کند و در همراهی هارمونیک، ایجاد بافت صوتی و گاهی اجرای ملودی نقش دارد. تعداد نوازندگان ویولا با توجه به اندازهٔ ارکستر متفاوت است؛ در یک ارکستر سمفونیک بزرگ ممکن است حدود ۱۰ تا ۱۲ نوازنده حضور داشته باشند. آیا ویولا سازی هارمونیک است؟ ویولا عمدتاً سازی ملودیک است، اما می‌تواند دو یا چند نت را هم‌زمان اجرا کند. این ساز به‌ویژه در ایجاد هارمونی‌های میانی و همراهی سایر سازهای زهی اهمیت زیادی دارد. چند نوازندهٔ مشهور ویولا 1. ویلیام پریمرز (William Primrose) نوازندهٔ مشهور اسکاتلندی که از برجسته‌ترین ویولا‌نوازان قرن بیستم به شمار می‌رود. او در گسترش جایگاه ویولا به‌عنوان ساز سُلو (تکنواز) نقش مهمی داشت. ۲. تابئا زیمرمان (Tabea Zimmermann) نوازندهٔ برجستهٔ آلمانی که به اجراهای دقیق و تفسیرهای موسیقایی آثار کلاسیک و معاصر شهرت دارد. ۳. یوری باشمت (Yuri Bashmet) ویولا‌نواز و رهبر ارکستر روس که در معرفی آثار ویولا و گسترش رپرتوار این ساز نقش برجسته‌ای داشته است. پیشنهاد شنیداری: ۱. کنسرتوی ویولا در ر ماژور-فرانتس آنتون هوفمایستر Viola Concerto in D major کلاسیک | ویولا و ارکستر برای شنیدن صدای گرم و نرم ویولا و توانایی آن در اجرای ملودی‌های روان و چابک. ۲. هارولد در ایتالیا-هکتور برلیوز Harold in Italy, Op. 16 رمانتیک | ویولا و ارکستر انتخابی مناسب برای شنیدن رنگ صوتی خاص ویولا در نقشی میان تکنوازی و همراهی ارکستر. ۳. کنسرتوی ویولا-ویلیام والتون Viola Concerto قرن بیستم | ویولا و ارکستر برای آشنایی با ظرفیت‌های بیانی و رنگ‌آمیزی صوتی ویولا در موسیقی مدرن‌تر.